تغییرات جدی در نحوه محاسبه حقوق بازنشستگان در راه است
اصلاح قوانین بازنشستگی؛ ضرورتی اجتنابناپذیر
دبیر هیات امنای سازمان تأمین اجتماعی و صندوقهای تابعه، بر لزوم بازنگری در برخی قوانین بازنشستگی تأکید کرده است. به گفته وی، بخش قابل توجهی از ناترازی و عدم تعادل در صندوقهای بازنشستگی، ریشه در ساختار قوانین فعلی دارد که از جمله آنها میتوان به شیوه محاسبه حقوق بازنشستگی بر مبنای دو سال آخر خدمت اشاره کرد.
به گزارش خبرآنلاین، علی نصیریاقدم تصریح کرد که اصلاح این قواعد امری اجتنابناپذیر است، چرا که معضل اصلی به ساختار کلی نظام بیمهای و بازنشستگی کشور بازمیگردد و نیازمند یک رویکرد جامع و بنیادین است.
چالشها و ناترازی صندوقها
در نظام کنونی، افراد به طور متوسط حدود بیست سال حق بیمه پرداخت میکنند، اما پس از بازنشستگی، برای مدتی طولانیتر از دوره پرداخت بیمه، مستمری دریافت میکنند. این مدت زمان در بسیاری از موارد، با احتساب بازماندگان، به مراتب طولانیتر میشود که این موضوع لزوم توجه به توازن منابع و مصارف را بیش از پیش آشکار میسازد.
یکی از بزرگترین چالشها، نحوه محاسبه مستمری بر اساس میانگین حقوق دو سال پایانی خدمت است. این سازوکار، متاسفانه زمینه را برای کماظهاری دستمزد در طول سالهای متمادی اشتغال فراهم آورده است؛ به این صورت که برخی افراد یا بنگاهها در بخش عمدهای از دوران کاری، حق بیمه را بر مبنای ارقام پایینتری پرداخت میکنند، اما در سالهای پایانی، حقوق اعلامی را افزایش داده و مستمری نیز بر همان اساس محاسبه میشود.
این رویه، سبب ایجاد شکاف عمیقی بین منابع ورودی به صندوقها در طول سالهای اشتغال و تعهداتی که در دوران بازنشستگی شکل میگیرد، شده است. در واقع، بخش قابل توجهی از ناترازی صندوقها ناشی از همین عدم تطابق میان حق بیمه پرداختی و مستمری دریافتی است که پایداری مالی آنها را به خطر میاندازد.
ضرورت اصلاح سازوکارهای انگیزشی
نصیریاقدم بر لزوم اصلاح و بهبود سازوکارهای انگیزشی در نظام بیمهای کشور تأکید کرد. او معتقد است که باید سیستمی طراحی شود تا بیمهشدگان نسبت به میزان واقعی دستمزد خود که برای آن حق بیمه پرداخت میشود، حساسیت بیشتری داشته باشند و از ارتباط مستقیم آن با مستمری آیندهشان آگاه شوند.
طراحی چنین سازوکاری نه تنها به تقویت منابع مالی صندوقها کمک میکند، بلکه شفافیت بیشتری را در بازار کار به ارمغان خواهد آورد. این امر میتواند به کاهش تخلفات و افزایش اعتماد عمومی به نظام بیمهای منجر شود.
سن بازنشستگی و تحولات جمعیتی
دبیر هیات امنای سازمان تأمین اجتماعی به موضوع سن بازنشستگی نیز اشاره کرد و گفت: افزایش امید به زندگی، تغییر ساختار جمعیتی و دگرگونیهای بازار کار، مسائلی هستند که در سراسر جهان مورد توجه قرار گرفتهاند و نظامهای بازنشستگی را ناگزیر از اصلاحات کردهاند.
هدف از این اصلاحات صرفاً افزایش سن بازنشستگی نیست، بلکه باید مکانیزمهایی ایجاد شود که افراد برای ادامه فعالیت اقتصادی خود انگیزه داشته باشند. در بسیاری از کشورهای جهان، برای افرادی که مدت زمان بیشتری در بازار کار باقی میمانند، مزایا و مشوقهایی در نظر گرفته میشود تا هم رفاه فردی افزایش یابد و هم منابع صندوقها تقویت شود.
پایداری صندوقها و حقوق نسلهای آینده
نصیریاقدم تأکید کرد که اصلاحات پارامتریک در صندوقهای بازنشستگی، تجربهای رایج در اکثر نظامهای بازنشستگی دنیاست. هدف اصلی این اصلاحات، حفظ پایداری صندوقها و صیانت از حقوق نسلهای آینده بیمهشدگان است تا بتوانند از مزایای بازنشستگی بهرهمند شوند.
او در پایان خاطرنشان کرد که هرگونه اصلاحی باید با رعایت کامل حقوق مکتسبه افراد، اقناع افکار عمومی و در نظر گرفتن منافع بلندمدت جامعه بیمهشدگان انجام شود تا بتواند به افزایش پایداری و کارایی نظام بازنشستگی کشور منجر گردد و عدالت اجتماعی را تضمین کند.
